Wat schrijf je nog?

Het waren de Belgen die de aandacht op dit groeiende probleem vestigden. Daar vullen de studenten, die midden in hun examenperiode zitten, internetfora met een litanie van klachten over hun verkrampte handen. ‘Ze houden hun pen te gespannen vast’, legde een bewegingsconsulent de Vlaamse krant Het Nieuwsblad uit.

Een rondje Twitter legt bloot dat ook de Nederlandse jeugd met dit probleem kampt. De klacht ‘me hand doet pijn van het schrijven’ klinkt alom. Soms zijn ook vingers of hele armen de klos.

Actueel

Dat niet alleen: de term hanenpoten mag volgens het etymologisch woordenboek al sinds de 17de eeuw bestaan, hij blijkt actueler dan ooit. Lambert Schomaker, die aan de Rijksuniversiteit Groningen handschriften onderzoekt, heeft aan den lijve ondervonden hoe het nakijken van tentamens met de jaren moeilijker werd. Terwijl er vroeger aan elkaar werd geschreven, is de huidige generatie overgestapt op een ‘gemengd handschrift’. Schomaker komt soms een hoofdletter R tegen middenin een woord. Hoofdletters, kleine letters en cursieve letters staan kriskras door elkaar.

Door al die variatie kost het meer moeite om de handschriften te lezen. ‘We hebben testjes gedaan waarbij studenten elkaars handschrift moesten ontcijferen’, vertelt Schomaker. ‘Slechts 50 tot 60 procent van de woorden was leesbaar. Schrijven is iets geworden dat je voor jezelf doet.’

Jammer, vindt hij. ‘De authenticiteit is weg als iedereen op de computer werkt.’ Het verbaast de hoogleraar niet dat studenten last krijgen van kramp als ze een tentamen moeten schrijven. ‘Vergelijk het met schaatsen. Daar krijg je ook spierpijn van als je het lang niet hebt gedaan. Studenten zijn maanden op Facebook en Twitter bezig en moeten dan ineens schrijven. Bovendien is de spierspanning met dat nieuwe, gemengde schrift minder geleidelijk verdeeld. Het is steeds aanspannen, loslaten. Of helemaal niet loslaten, want bij een tentamen zijn de schrijvers gestrest. Daar krijg je kramp van.’

Studievertraging

Niet dat ze bij de Rijksuniversiteit Groningen al studenten zijn tegengekomen die echt last hebben van ondraaglijke schrijfkramp. ‘Nee, studenten komen hier pas als ze studievertraging oplopen’, giechelt de telefoniste van de studentendecaan. ‘Zo erg is het geloof ik nog niet met de kramp.’

Toch gaan steeds meer hogescholen en universiteiten over op digitaal toetsen, ook omdat de computer dan vragen kan nakijken. Het aanstaande centraal examen in het mbo wordt zelfs volledig digitaal afgenomen.

‘Wat schrijf je nog?’ zegt Sander Schenk, die digitale toetsen ontwikkelt aan de Hogeschool Rotterdam. ‘Ik ben halverwege de dertig en schrijf alleen nog boodschappenlijstjes. Het valt ook niet mee om een handgeschreven betoog te maken. Op papier is dat moeilijk te redigeren; je verplaatst niet zomaar een alinea naarboven. Dat wordt al snel een kliederboel.’

Aan de andere kant, weet zijn collega Sylvester Draaijer van de Vrije Universiteit, zijn docenten strenger als ze getypte antwoorden moeten nakijken. ‘Ik denk dat ze in handgeschreven antwoorden eerder geneigd zijn het goede te lezen.’