Wat is de oorzaak van de forse WIA-instroom?

De WIA-instroom over de periode 2007-2010 is fors gestegen. En dan met name in de groep vangnetters. Dit zijn zieke werklozen, zieke uitzend- en oproepkrachten en zieke werknemers met een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd van wie de arbeidsovereenkomst is beëindigd. Hoewel de explosieve stijging van de WIA-instroom lijkt gestopt, wilde UWV toch graag weten hoe deze te verklaren is. Daarvoor zijn drie onderzoeken uitgevoerd.

UWV wilde antwoord op drie vragen:
Is de gezondheid en het ziekteverzuim van werknemers in de periode 2007-2010 verslechterd?
Vormt de toegenomen flexibilisering op zichzelf een verklaring voor de verhoogde WIA-instroom?
Is de crisis (mede)verantwoordelijk voor de verhoogde instroom?

Geen slechtere gezondheid
Om de eerste vraag te beantwoorden, zijn er secundaire analyses gedaan op de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA). Hieruit blijkt dat het aandeel werknemers met één of meer werkbelemmerende chronische aandoeningen nauwelijks is gestegen tussen 2005 en 2009. De groei van het aantal tijdelijke werknemers op zich kan wel een verklaring zijn voor de hogere WIA-instroom.

Meer instroom door flexibilisering?
De omvang van de populatie tijdelijke werknemers is gestegen van 11,9% in 2005 naar 16,9% in 2009. Een stijging van 39%. De stijging is vooral groot bij vrouwen en in de sector zorg en welzijn, waar ook de WIA-instroom relatief hoog is.
Ook blijkt dat de kans op doorstroming naar inactiviteit voor flexwerkers groter is dan voor vaste medewerkers. Dat is logisch, omdat vaste werknemers ontslagbescherming hebben. Daarnaast blijkt dat maar weinig werkgevers (12%) bereid zijn om voor tijdelijke werknemers extra re-integratie- inspanningen te doen. Dit doen ze bij voorkeur voor vaste, uitstekend functionerende werknemers.

Crisis niet verantwoordelijk
Hoewel de kans op doorstroming naar inactiviteit toegenomen is tijdens de recessie, geldt dit voor zowel vaste als flexibele werknemers. Uit een zogenoemde ‘vignettenstudie’ bleek dat werkgevers minder geneigd zijn werknemers aan te nemen of te behouden als er sprake is van verzuim of gezondheidsklachten, met name als het om psychische klachten gaat. Maar, deze voorkeur geldt zowel in tijden van recessie als economische bloei. Wel lijken werkgevers in een recessie minder geneigd personele risico’s te nemen.

Kortom: het waarom van de explosieve stijging is met deze onderzoeken niet echt boven water gekomen.