Ouderschapsverlof; hoe werkt dat?

Is ouderschapsverlof verplicht? Moet je als werkgever een aanvraag voor ouderschapsverlof toestaan? Hoe lang mag mijn medewerker opeenvolgend verlof opnemen? Geldt deze regeling ook voor mannelijke werknemers? Een kort en bondig overzicht met antwoord op vragen over ouderschapsverlof.

Ouderschapsverlof wat is dat?
Ouderschapsverlof is een verlof waarmee de werknemer meer tijd krijgt om zorg te besteden aan zijn of haar kinderen. Het geldt voor beide ouders. De wettelijke regeling inzake het ouderschapsverlof is terug te vinden in Wet Arbeid en Zorg  (WAZORG). Deze wet is sinds 2001 van kracht.

Waar moet ik als werkgever op letten bij een ouderschapsverlof aanvraag (checklist):

  • ouderschapsverlof wordt vaak aansluitend aan het zwangerschaps- en bevallingsverlof opgenomen, maar dat is niet verplicht;
  • ouderschapsverlof kan worden opgenomen totdat het kind 8 jaar wordt;
  • beide ouders (mannen en vrouwen) of verzorgers hebben recht op dit verlof, als zij aan de voorwaarden voldoen;
  • opnemen van ouderschapsverlof mag nooit een reden zijn om een werknemer te ontslaan;
  • ouderschapsverlof is in principe onbetaald verlof.
  • zowel werknemers in het bedrijfsleven als bij de overheid kunnen ouderschapsverlof aanvragen.

Aan welke voorwaarden moet de medewerker voldoen om ouderschapsverlof op te nemen?
Om ouderschapsverlof te kunnen opnemen gelden de volgende voorwaarden:

  • verlof opnemen mag totdat het kind acht jaar is. Zodra het kind 8 jaar is vervalt (volgens de wet) het verlof dat de medewerker nog niet heeft opgenomen. Maar je kunt met je medewerker hierover andere afspraken maken (artikel 6:4 WAZORG);
  • de werknemer is minimaal 1 jaar in dienst (artikel 6:3 WAZORG);
  • de medewerker heeft een ‘familierechtelijke betrekking’ met het kind. Dat betekent dat de medewerker ouder van het kind is, of dat de medewerker het kind heeft erkend (artikel 6:1 lid 1 en 2 WAZORG).

Uitzondering:
Wanneer de medewerker geen familierechtelijke betrekkingen met het kind heeft, kan de medewerker toch voor ouderschapsverlof in aanmerking komen wanneer hij/zij blijvend de opvoeding en verzorging voor het kind op zich heeft genomen en op hetzelfde adres als het kind woont. Dit geldt voor adoptieouders, pleegouders en stiefouders.Als de medewerker aan bovenstaande voorwaarden voldoet, mag het opnemen van ouderschapsverlof niet geweigerd worden.

Hoe lang mag ouderschapsverlof duren?
De verlofregeling duurde voorheen 13 weken, maar per 1 januari 2009 is het ouderschapsverlof verlengd naar 26 weken.

Het aantal uren verlof per week blijft hetzelfde: ten hoogste de helft van de werktijd per week, gespreid over twaalf maanden. In overleg met je werkgever kun je het ouderschapsverlof ook op een andere manier opnemen. Dit kan als volgt:

  • het verlof over een langere periode dan twaalf maanden uitsmeren.
  • meer uren verlof per week opnemen. Bijvoorbeeld voltijds.
  • het verlof opsplitsen in maximaal zes gedeelten. Elk gedeelte moet minimaal een maand duren.

Let op: om te voorkomen dat de werknemer het recht op uitkering van de sociale verzekeringen verliest geldt een maximale verlofduur van 18 maanden. Daarna kan het zijn dat het recht op de sociale uitkeringen vervalt. Dit maximum is ongeacht het aantal kinderen waarvoor achtereenvolgens verlof wordt opgenomen (Bron: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid).

Moet je als werkgever salaris doorbetalen gedurende het verlof?
Nee, tijdens het ouderschapsverlof hoef je voor de verlofuren geen salaris uit te betalen aan de verlofnemer.

Verdeling van de verlofuren (artikel 6:2 lid 1,2 en 3 WAZORG)
Als werkgever zul je dit moeten bespreken met je werknemer. Hou hierbij rekening met de wensen van de werknemer en de werkdruk en werkzaamheden die er in het bedrijf zijn.  Er is in ieder geval een standaardverdeling die je als werkgever niet mag weigeren: 50% verlof en 50% werken gedurende zes maanden. De medewerker werkt dan de helft van de normale arbeidstijd per week.

Afwijken van de standaardverdeling (artikel 6:2 lid 4 WAZORG)
Naast de standaardverdeling zijn verschillende vormen mogelijk.

  • De werknemer kan ook minder uren per week verlof opnemen dan de helft van de normale werkweek. Het verlof duurt dan langer dan 6 maanden. Denk hierbij aan ouders die één dag per week een papa- of mama-dag willen opnemen.
  • Daarnaast is het ook mogelijk dat de werknemer juist meer verlof wil dan de standaardverdeling aangeeft, dus meer uren per week dan de helft van de normale werkweek. Zelfs fulltime verlof is in principe mogelijk. Natuurlijk alleen als beide partijen het hierover eens zijn.
  • Werkgever en werknemer kunnen het verlof ook in twee of drie delen van tenminste 1 maand opsplitsen.

Let op: Als werkgever kun je alle vormen buiten de standaardverdeling weigeren. Je moet dit dan wel kunnen motiveren op grond van ‘zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen’.

Hoe wordt ouderschapsverlof aangevraagd en hoe vaak kunt u ouderschapsverlof opnemen?
Als een medewerker ouderschapsverlof wil opnemen, meldt hij/zij dit schriftelijk en minstens 2 maanden voor de ingangsdatum (artikel 6:5 WAZORG). In het verzoek doet de werknemer een voorstel over de duur en de verdeling van het verlof over de week. Als werkgever kun je tot vier weken voordat het verlof ingaat op een andere verdeling aandringen. Je moet dan wel motiveren waarom het voorstel van de werknemer niet acceptabel is. Is er binnen het bedrijf geen standaard formulier aanwezig maak dan zelf een formulier met daarop de volgende punten:

  • op welke datum de medewerker het verlof wil laten ingaan (of de vermoedelijke datum als de werknemer het ouderschapsverlof bijvoorbeeld wilt laten volgen op het bevallingsverlof).
  • hoeveel verlof de werknemer wil opnemen
  • op welke dagen de werknemer het verlof opneemt
  • hoe lang de verlofperiode gaat duren

Mag een werknemer meer dan één keer ouderschapsverlof opnemen?
Voor ieder kind mogen beide ouders éénmaal verlof opnemen (artikel 6:1 lid 1 WAZORG). Dat geldt ook voor bijvoorbeeld een tweeling of een drieling (een zogenaamde ‘meerling’): als er meer dan 1 kind geboren wordt (of meer dan 1 kind tegelijk geadopteerd wordt) kunnen beide ouders of verzorgers ook voor elk kind ouderschapsverlof opnemen.