Lagere uitkering bij gezamenlijke huishouding

Bijstandsgerechtigden die met meerdere mensen een woning delen, krijgen straks een lagere uitkering. Zij delen hun kosten, waardoor die per persoon lager zijn.

Dat staat in een wetsvoorstel dat staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken dinsdag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Het gaat om mensen die niet met elkaar gehuwd zijn of een officiële relatie met elkaar hebben maar wel met meerdere mensen in hetzelfde huis wonen.

Zij krijgen te maken met een ‘kostendelersnorm’. Naarmate er meer mensen in het pand wonen, wordt de uitkering lager. Als een van hen werk vindt en deze persoon niet gehuwd is of samenwoont, wordt zijn salaris niet verrekend met de overige uitkeringen in het huishouden, omdat werk moet lonen.

Norm
De kostendelersnorm gaat behalve in de bijstand, ook gelden in de AOW, Anw, IOAW, IOAZ en Toeslagenwet. Het nieuwe wetsvoorstel, een uitwerking van het regeerakkoord, wordt vanaf 1 juli 2014 geleidelijk ingevoerd. Het levert tot 2017 ruim 150 miljoen euro op en daarna jaarlijks ruim 250 miljoen euro. Volgens het wetsvoorstel komen er strengere regels voor bijstandsgerechtigden die niet genoeg hun best doen aan de slag te komen.

Werk
Ook mogen bijstandsgerechtigden hun sollicitaties niet belemmeren door onaangepaste kleding of gedrag. Iedereen die een een bijstandsuitkering aanvraagt, moet kunnen aantonen dat hij de voorgaande vier weken er alles aan heeft gedaan om werk te vinden. Misdragingen tegen medewerkers van de gemeente, de Sociale Verzekeringsbank (die de AOW uitvoert) of uitkeringsinstantie UWV kunnen bestraft worden door de uitkering voor maximaal 3 maanden te stoppen. Klijnsma verruimt de mogelijkheden voor bijzondere bijstand, bedoeld voor mensen die het zonder extra ondersteuning niet redden. Voor armoedebestrijding komt volgend jaar 80 miljoen beschikbaar. In de jaren daarna is dat jaarlijks 100 miljoen.

Ramp
SP-Kamerlid Tjitske Siderius noemt het kabinetsvoorstel in een reactie “een ramp”. Mensen zullen volgens haar in financiële problemen komen, gezinnen worden uit elkaar gerukt en het verlenen van zorg aan zieke familieleden wordt bemoeilijkt. De maatregel kan onder meer gezinnen met kinderen en samenwonende broers en zussen treffen. Siderius zegt niet te begrijpen dat een PvdA-staatssecretaris met dit voorstel komt. “In de vorige kabinetsperiode was de PvdA nog fel gekant tegen een vergelijkbaar plan en sprak er schande van.” De sociaaldemocraten zaten toen in de oppositie.

VVD
VVD-Kamerlid Sjoerd Potters vindt juist dat het goed is dat de bijstand strenger en actiever wordt. “Er blijft altijd een vangnet voor wie niet kan. Maar wie niet wil, komt van een koude kermis thuis”, aldus Potters. Hij vindt dat mensen aan twee zaken moeten denken als ze bijstand ontvangen. Mensen moeten “hun stinkende best” doen om een nieuwe baan te vinden. “In je gedrag, maar ook in je kleding. Wie bijvoorbeeld gezichtsbedekkende kleding zoals een boerka draagt, voldoet niet aan de eisen voor de bijstand”, aldus Potters. Ook vindt hij het goed dat de wet iedereen verplicht tot een tegenprestatie. De VVD noemt het verder “logisch” dat mensen die gezamenlijk in een huis wonen de kosten moeten delen en dus gekort worden in hun uitkering.