Eetlust, meer dan één koekje…

Hoe kan het dat sommige mensen erin slagen om nee te zeggen tegen een extra plak cake, maar anderen het niet kunnen weerstaan? Eetlust is een ongelooflijk complex systeem waarvan zelfs wetenschappers nog niet helemaal begrijpen hoe het in elkaar zit, maar ze zijn al ver gekomen.

‘Om als mensheid te overleven, moeten we twee dingen doen. We moeten ervoor zorgen dat we calorieën binnen krijgen om ons lichaam te onderhouden en een partner vinden om voor nageslacht te zorgen’, vertelt hoogleraar klinische biochemie en geneeskunde van de Universiteit van Cambridge, Stephen O’Rahilly aan de Britse krant The Daily Mail.

Honger
Deze twee behoeften zijn verweven in alle mensen en diersoorten. Maar waar gaat het dan mis? Hoe kan het dat de een veel meer eet dan de ander? Het antwoord is simpel, maar ook verrassend. Het is niet de maag die honger heeft, maar de hersenen. De meeste mensen denken dat het hongergevoel vanuit hun maag komt. Maar eigenlijk wordt dit gevoel aangemaakt in de hersenen.

Vet
‘Twee verschillende systemen wekken eetlust op’, zegt Victor Zammit, hoogleraar metabolische biochemie aan Warwick Medical School. ‘Een langetermijnsysteem meet hoeveel vet we hebben en wat we nodig zijn om dit op peil te houden. Het kortetermijnsysteem vertelt ons hoe lang het geleden is sinds we voor het laatst gegeten hebben.’

We krijgen honger wanneer ons vetgehalte daalt en onze maag leeg is. Het geluid van een knorrende maag wordt simpelweg veroorzaakt doordat deze leeg is.

Eetlust
Tot zover het hongergevoel. Hoe zit het met eetlust? Waarom kunnen sommige mensen niet stoppen met eten? Een antwoord hierop is volgens professor O’Rahilly dat we als mensen geboren zijn om te willen eten. ‘We zijn ingesteld op eten en moeten onszelf niet de vraag stellen ‘waarom zijn we aan het eten?’, maar ‘waarom zijn we niet aan het eten?’. Eigenlijk is het dus tegen onze natuur in om ‘nee’ te zeggen tegen een trommel koekjes of te bedanken voor een extra stuk taart.

‘Vroeger wist men niet wanneer de gelegenheid zich voor zou doen om te kunnen eten’, vertelt Jan Wardle, hoogleraar klinische psychologie aan het University College in Londen. ‘We zijn dus geprogrammeerd om te eten wanneer de mogelijkheid zich voordoet’.

Daarbij zijn het volgens Wardle niet alleen de maag en de hersenen die bepalen wanneer we eten en hoeveel. ‘De tijd van de dag speelt een grote rol. Als je iedere dag rond dezelfde tijd eet, maakt het niet uit of je kort daarvoor nog een snack hebt gehad. Op dat moment wil je gewoon weer eten’.

Meer eten
Wat ook opvallend is, is dat mensen meer eten als ze weten dat ze daarna een lange periode zonder maaltijden in het vooruitzicht hebben. ‘Maar ook wanneer we samen met anderen zijn of ons niet concentreren op het eten, zoals tijdens het kijken naar de televisie, werken we veel meer voedsel naar binnen’, aldus Wardle.

Genetisch bepaald
Al met al concluderen wetenschappers dat eetlust voor het grootste deel genetisch bepaald is. Dit kan zelfs worden gemeten bij baby’s. Eeneiige tweelingen die bij de geboorte allebei door een ander gezin geadopteerd werden, zijn dertig jaar later identiek aan elkaar en niet aan hun adoptiegezinnen.

‘Mensen met een sterke reactie op hun omgeving lopen sneller het risico op overgewicht doordat ze meer eten. Terwijl andere mensen het gemakkelijk vinden om slank te blijven doordat ze zich goed kunnen concentreren op wat ze eten’, zegt Wardle.

Professor O’Rahilly vult aan: ‘Over het algemeen kunnen we stellen dat dikke mensen dik zijn, omdat hun hersenen anders in elkaar zitten. Daardoor hebben ze constant een hongerig gevoel. Het is heel moeilijk om niet te luisteren naar je eetlust, want het is moeilijk te negeren en het zit in onze genen’.