Aspartaam wel of niet?

Kunstmatige toevoegingen aan etenswaren blijven voor veel mensen verdacht. Kleurstoffen, conserveringsmiddelen, smaakversterkers maar vooral zoetstoffen worden geassocieerd met tal van gezondheidsproblemen. Zit daar een kern van waarheid in?

Het misverstand over zoetstoffen lijkt onuitroeibaar, zegt Kees de Graaf, hoogleraar sensoriek en eetgedrag aan Wageningen Universiteit. ‘Voeding is emotie, en je bent wat je eet. Dat maakt deze discussies zo gevoelig.’

De achterdochtige consument richt zijn kritiek vooral op aspartaam. Dat is de meest gebruikte kunstmatige zoetstof, die in meer dan zesduizend producten zit, van suikervrije kauwgom tot light-frisdranken, drinkyoghurt en tafelzoetjes. De stichting Skepsis onderzocht ooit dat inmiddels 95 kwalen aan de stof worden toegeschreven – van kanker en hoofdpijn tot oorfluiten en het Golfoorlogsyndroom.

De angst voor aspartaam is eigenlijk vreemd, zegt De Graaf, want het middel valt in ons lichaam uiteen tot twee aminozuren die ook in veel grotere hoeveelheden in andere voedingsmiddelen zitten. De angst voor de stof werd ooit gevoed door Italiaans onderzoek bij ratten. Die kregen vaker kanker als ze veel aspartaam aten. Maar er waren te veel verstorende factoren waardoor het verband met kanker ongewis bleef.

De EFSA, de Europese instantie die de voedselveiligheid bewaakt, heeft onlangs opnieuw al het onderzoek tegen het licht gehouden. Zij concludeert wederom dat aspartaam veilig is voor de gezondheid. Er is geen enkel bewijs dat de stof bij mensen kankerverwekkend is.

17 glazen per dag mag
Voor de zekerheid is een maximale dagelijkse dosis vastgesteld: 40 milligram per kilo lichaamsgewicht per dag. Een blikje Coca-Cola light van ruim 300 milliliter bevat 80 milligram aspartaam. Kinderen tussen de 8 en 12 jaar zouden dagelijks acht tot dertien glazen cola light kunnen drinken, volwassenen zeventien glazen.

Niet dat een hogere dosis meteen schadelijk is, zegt de Graaf: ‘Een extreem hoge inname van een bepaalde stof is nooit goed.’ Dat geldt evenzeer voor vele andere voedingsstoffen. Zo kunnen zelfs bepaalde vitamines in hoge doses kankerverwekkend zijn.

Vorige week heeft de Europese Unie een nieuwe zoetstof goedgekeurd met een natuurlijke basis: stevia. Het spul wordt gemaakt van de bladeren van de (sub)tropische steviaplant. De calorievrije zoetstof is in de Verenigde Staten en Japan al jaren op de markt, weet De Graaf. Coca-Cola wil stevia gaan gebruiken in het assortiment lightproducten. De Graaf vermoedt dat een natuurlijke zoetstof bij de consument tot minder weerstand zal leiden.