Amsterdam houdt proef met mediation in strafzaken

De rechtbank en het Openbaar Ministerie in Amsterdam hebben, voor het eerst in Nederland, een proef gehouden met mediation in het strafrecht, als onderdeel van de strafrechtelijke procedure. Daders en slachtoffers in 26 strafzaken spraken, meestal voorafgaand aan de zitting, met een professionele bemiddelaar. Dat leidde vaak tot goede onderlinge afspraken. In 70 procent van de zaken kwam het daarna niet meer tot strafoplegging. Momenteel wordt onderzocht of er ruimte is voor meer mediationpilots bij rechtbanken.

Schade herstellen
In civiele en bestuurszaken bestaat sinds enige tijd de mogelijkheid dat de rechter een zaak doorverwijst naar mediation, maar in strafzaken wordt mediation nog niet ingezet. Daar is nu mee geëxperimenteerd. Mediation na misdrijven zou kunnen helpen bij het herstellen van de aangerichte schade. Bemiddelingsgesprekken geven daders de kans spijt te betuigen, slachtoffers kunnen vertellen wat het misdrijf voor ze heeft betekend en de partijen kunnen bindende afspraken maken, bijvoorbeeld over schadevergoeding of hoe ze voortaan met elkaar omgaan. De bedoeling is dat slachtoffers zich daarna minder onveilig voelen en minder daders hierdoor in herhaling vallen.

Geweld
Daders en slachtoffers in 65 Amsterdamse strafzaken – vaak naar aanleiding van bedreiging of geweld in conflicten tussen buren, ex-partners of scholieren – zijn tussen oktober 2010 en mei 2011 uitgenodigd om met een mediator te praten. Van de verdachten wilden er 48 meewerken aan mediation, van de slachtoffers stemden er dertig in. Uiteindelijk is in 26 zaken mediation ingezet. Dat ging in tweederde van de zaken zo goed dat de partijen onderlinge afspraken vastlegden in een overeenkomst.

Positief
De pilot was te kleinschalig om verstrekkende conclusies over de effectiviteit te trekken. Wel blijkt uit evaluatie van de proef dat zowel de deelnemers als rechters, officieren, advocaten en mediators de bemiddeling als positief hebben ervaren. Officieren van justitie lieten de mediationresultaten meewegen in hun beslissing tot verdere vervolging, rechters deden hetzelfde bij de strafoplegging. Zij denken dat succesvolle mediation een groter effect heeft op het toekomstige gedrag van daders dan het opleggen van straf.

Nader onderzoek
De positieve resultaten zijn aanleiding om mediation naast strafrecht verder te onderzoeken. “Onze gedachten gaan uit naar pilots in meerdere arrondissementen, waardoor we verschillende vormen van mediation kunnen uitproberen”, zegt Jasper van den Beld, voorzitter van het Landelijk Overleg Voorzitters Strafsectoren (LOVS). “Maar uiteraard zullen we hierover eerst nog met het Openbaar Ministerie moeten spreken. Het OM vervult immers ook een essentiële rol in het project.